Betekenisvol? Amehoela!

Studenten op de Pabo’s worden bestookt met terminologie als ‘betekenisvol onderwijs’  en ‘aansluiten bij de belevingswereld van het kind’ wanneer zij lessen ontwerpen voor in de stage.  De ervaring leert dat de focus op deze begrippen eerder vernauwend dan inspirerend werkt. Hoe zit dat?

Betekenisvol? Amehoela!
 

Lianna (20) nam deel aan een stukje thematisch onderwijs op de stageschool. Haar was gevraagd een  beeldende activiteit te ontwerpen rond het thema ‘post’.  Volgens de voorschriften uit haar studiegids moest de activiteit betekenisvol zijn en aansluiten bij de belevingswereld van de kinderen. Ze prakkiseerde zich suf. Moest ze de kinderen een envelop laten vouwen, een postzegel laten maken, een doos laten beschilderen tot brievenbus…? Betekenisvol en belevingswereld, ze kwam er maar niet uit.

Is het een wet van Meden en Perzen om vanuit een dergelijk begrippenkader te redeneren?
Wat mij betreft is het antwoord ‘neen’! Mooie staaltjes van onderwijs pur sang waren op de televisie te zien bij DWDD. Vak gekken als Walter Lewin en Robert Dijkgraaf wisten heel de natie te boeien met de fysica. Niet doordat ze aansluiten, maar doordat ze ontsluiten. Ze maken, vanuit hun eigen fascinatie voor het vak, kennis voor de leek toegankelijk. Kennis is daardoor betekenisvol ‘an sich’!

Sinds de invoering van de Mammoetwet in 1968 is het denken vanuit ‘het vak’ op een laag pitje komen te staan, omdat de factor ‘vorming’ bij onderwijs aan kinderen alle aandacht vroeg. Maar met het badwater werd ook het kind weggegooid.  Een voorbeeld van die ontwikkeling is de problematiek op het vmbo. De vak-gerichtheid van de Ambachtsschool (LTS) werd vervangen door een aanpak waarin theoretische vorming voorrang heeft. Daarmee is voorbijgegaan aan de natuurlijke drang van veel kinderen op die leeftijd om graag te willen leren, maar dan vooral iets praktisch, liefst met de handen.

Betekenisvol? Amehoela!
 De leraar is iemand die geïnspireerd kennis en kunde kan overdragen en dwingt daarmee respect af. Dat is van alle tijden en in alle culturen. Het is jammer dat daar zo weinig aandacht voor is. Mede door het verdwijnen van goed vakonderwijs is de motivatieproblematiek in het onderwijs enorm toegenomen.
Op de Pabo’s is men de afgelopen decennia vooral bezig geweest met het sturen op gedrag. Kinderen krijgen weektaken en moeten zich daarbij aan gedragsregels houden. Als ze hun taak hebben volbracht, wordt dat afgetekend en krijgen ze een ‘verdiepingsopdracht’. Kinderen van vlees en bloed worden over het algemeen niet blij van deze onderwijsbenadering. Zelf heb ik mijn zoons zien inzakken in het voortgezet onderwijs. Bij de invoering van de tweede fase moesten ze zelf hun studie plannen en taken laten aftekenen. Beiden leken uit hun as te herrijzen toen ze van school veranderden, en op een traditionele school terecht kwamen. Een school waar enthousiaste leerkrachten op inspirerende manier hun vak aan de man brachten.

Ik ben ervan overtuigd dat de meeste gedragsproblematiek in het onderwijs een gevolg is van verveling. Te vaak heb ik achter in de klas gezeten met kromme tenen en me afgevraagd hoe kinderen dit in vredesnaam volhouden: braaf zijn en je taakjes uitvoeren. En de juf maar politieagentje spelen!
Maar ik heb ook het tegendeel gezien, studenten die, tegen de adviezen van de groepsleerkracht in,
‘moeilijke’  dramalessen, techniekcircuitjes of beeldende vorming gaven. Door hun inspirerende aanpak  bleken zelfs de moeilijkste leerlingen enthousiaste deelnemers. Vaak tot grote verbazing van de mentor. Met dit betoog wil ik niet zeggen dat het makkelijk is als leerkracht om je groep voortdurend te boeien.  Het is wel een pleidooi voor de terugkeer van vakinhoudelijk onderwijs van leerkrachten die plezier hebben in het overdragen van kennis en vaardigheden. En als bij toverslag hangen kinderen aan hun lippen. Kennis en kunde zijn namelijk een belevenis en daarmee betekenisvol!

Terug naar boven
© 2017 Stichting Beeldend Onderwijs

Van werken van beeldend kunstenaars aangesloten bij een CISAC-organisatie is het auteursrecht geregeld met Pictoright te Amsterdam. © c/o Pictoright Amsterdam 2012