Zienswijsheid

Zienswijsheid
Wijsheid kun je niet leren door lessen over levensbeschouwing of filosofie. Het is iets dat je meeneemt doordat je ervaringen opdoet en leert erop te reflecteren. Door de druk om hoog te  scoren op de citotoets hebben de meeste scholen weinig  ruimte en tijd voor reflectie, die moeten kennis en vaardigheden trainen.

Zienswijze is eenvoudig weg de manier waarop iemand iets ziet. Als het goed is gaat het vooraf aan de vorming van een mening. Zo kun je iemand vragen zich te verplaatsen in een ander, bijvoorbeeld een kunstenaar, om zijn of haar zienswijze te doorgronden. Als je dat kunt, kun je die herkennen of juist niet. Reflecterend kun je er zo een mening over onderbouwen.

Bij de kunstvakken is het juist de bedoeling dat kinderen erachter komen dat er op heel veel manieren uitdrukking gegeven kan worden aan, waarnemingen, ideeën, gevoelens, fantasieën etc. Tenminste, als de leerkracht de tijd neemt om met hen te kijken, te luisteren en te praten. Kijken naar bijvoorbeeld kunst, dans, theater, film en luisteren naar muziek. De leerkracht helpt door de keuze van de kijk- en luistervragen een genuanceerd referentiekader op te bouwen. Daardoor leren kinderen dat er aan menselijke uitdrukkingsvormen vele kanten en nuances te beleven zijn. En dat je daar ook zelf een genuanceerde mening over kunt vormen. Dat geldt voor beeldende kunst, theater, film, literatuur, maar ook voor levensbeschouwing en religie. Het interessante daarbij is dat het dan niet gaat over juist of onjuist. Het plezierige ervan is dat iedereen daarover een eigen mening mag hebben (in de vrije wereld). Als wij die vrije mening zo hoog in het vaandel dragen, wordt het zaak dat we daar binnen ons onderwijs ook blijk van geven en kinderen helpen ‘zienswijsheid’ te ontwikkelen.

‘Laat maar Leren’ besteedt in elke les aandacht aan het beschouwen van ‘menselijke producten’ die van vorm verschillen op basis van mogelijkheden en inzichten. Dat gebeurt tijdens de oriëntatie, maar ook bij de nabeschouwing. De kinderen leren vakaspecten (extern referentiekader) te spiegelen aan hun eigen ideeën, voorkeuren en meningen (intern referentiekader). Ze worden aangemoedigd daar een eigen mening over te hebben. En zeg nu zelf: wat is er heerlijker dan twisten over smaak;-)

Sonja Nanov

Terug naar boven
© 2017 Stichting Beeldend Onderwijs

Van werken van beeldend kunstenaars aangesloten bij een CISAC-organisatie is het auteursrecht geregeld met Pictoright te Amsterdam. © c/o Pictoright Amsterdam 2012